Met het schrijven komt het inzicht
Rocco Mooij: "Ik observeer niet bewust. Pas als ik schrijf wordt het helder"
Wat gebeurt er als je na een scheiding alleen voor je kinderen moet zorgen? De afgelopen vijf jaar schreef journalist Rocco Mooij daarover scherpe, geestige columns met een weemoedige ondertoon voor J/M Magazine, opvoedblad voor ouders. Ook niet gescheiden lezers m/v herkennen zich in zijn ervaringen als co-vader. "Mensen zeggen: het lijkt wel of je mijn dagboek hebt gelezen." Onlangs verschenen de columns in boekvorm. Opgedragen aan zijn dochter en zoon. Een gesprek over ouderschap, schrijven, sociale verhoudingen en Amsterdam.
"Toen de J/M me een jaar na de scheiding vroeg maandelijks een column te schrijven dacht ik: Leuk, maar ik wilde geen column schrijven puur omdat ik gevraagd werd. Ik vind dat er in veel columns maar wat op los gebabbeld wordt. Dat wilde ik niet. Ik wilde zo echt en oprecht mogelijk over mezelf schrijven. Er zelf iets mee opschieten," zegt Rocco Mooij (1960). Dat zijn vriendin wilde scheiden kwam toch wel onverwacht, ook al waren er signalen. Met een co-ouderschapsregeling probeerden ze de schade voor hun destijds negenjarige dochter en vierjarige zoon zoveel mogelijk te beperken. "Maar het blijft ellendig."
Hamster
De columns gaan over een confrontatie met zichzelf als vader, de ontreddering na de scheiding en hoe het leven toch verder gaat. "In het begin had ik het gevoel dat ik vader en moeder tegelijk moest zijn. Nu weet ik dat het gewoon belangrijk is dat je er voor ze bent. We trekken met zijn drieën echt samen op, hebben een heel sterke band", vertelt hij. "Ik observeer niet bewust, pas als ik schrijf wordt het helder. Ik probeer er niet bij na te denken of mensen zich aangesproken gaan voelen, anders kun je wel ophouden. Maar ik wil natuurlijk niemand schaden." Aanleiding lijkt vaak een emotie of een herkenbare situatie. Zoals de dood van de ‘onvermijdelijke' hamster, verantwoord willen opvoeden en toch uit je slof schieten, de kadootjeslawine rond Sinterklaas of het toch-nog-gezamenlijk-met-je-ex-de verjaardag van je kind vieren bij Kwekkeboom. Wat dan weer behoorlijk treurig uitpakt. De column over het stressen om de kinderen op tijd op school te hebben dendert zo ritmisch door, dat je er als lezer van buiten adem raakt. In ‘Twaalf plus' beschrijft hij grappig en eigenlijk heel poëtisch het plotsklaps grootworden van zijn dochter in groep 8.
Ze lezen als soms hilarische miniconferences, hebben ritme, beeldende taal en pas geboren metaforen en gedachten, waarbij je het schrijfplezier voelt en een inkijkje krijgt in het gevoelsleven van Mooij als co-vader. De onderliggende melancholische laag en de vaak verrassende laatste zin maken je na het lezen soms even stil.
Zwembaddirecteur
"Schrijven is zitten blijven. Soms heb je een zinnetje. Een begin- of een eindzin. Het is leuk om te horen dat je column wordt voorgelezen tijdens verjaardagen. Of dat mensen zeggen: Het is alsof je mijn dagboek hebt gelezen. Hoe individueler de emotie, hoe universeler, lijkt wel. Er wordt heel wat afgeploeterd door ouders." Aardige reacties kwamen binnen via de redactie. Maar er waren ook beledigde ouders die zich herkenden in een column die zich afspeelt in het zwembad. "Die waren gaan klagen bij de zwembaddirecteur." Nu de kinderen ouder worden schrijft het lastiger. Hoewel ze het wel leuk vinden om in een semi-fictieve omgeving te figureren, zei zijn inmiddels veertienjarige dochter onlangs, dat ze iets liever nog even voor zichzelf had gehouden. Klasgenootjes hadden de column gelezen, vertelt Mooij. Er kwam ook een reactie van een lezeres die bleef volhouden dat haar gescheiden schoonzus en de columnist zo goed bij elkaar zouden passen. Het werd een nieuwe liefde, die inmiddels al weer anderhalf jaar duurt. "Mijn nieuwe vriendin kende mijn column niet hoor," grijnst Mooij. Hij is in wezen verlegen, bijvoorbeeld op het schoolplein, zegt hij. Beroerd in small talk. "Ik heb mezelf wijs gemaakt dat ik er ook een hekel aan heb. Tegelijkertijd ben ik ook wel eens jaloers als mensen gezellig in de straat staan te keuvelen."
Ciske de Rat
In de columns schemeren zijn eigen kinderjaren door. Hoe waren die eigenlijk? Geboren en getogen aan de Zeedijk waar zijn ouders een stomerij hadden, was hij vooral veel aan het buitenspelen en voetballen op straat. Hij scheelde zeven jaar met zijn oudere broer. "Ik zwierf altijd rond. Bracht stoomgoed rond bij klanten. Sommige mensen hebben een geromantiseerd beeld van de Nieuwmarktbuurt, maar de entourage had iets van Ciske de Rat, zo tussen de hoeren en de kroegen. Niet zo fijn allemaal. Als kind sta je daar niet bij stil. Ik heb het idee dat kinderen zich nu veel bewuster zijn van de wereld om hen heen." Een bezoekje met de tram aan een kinderarts aan de Willemsparkweg was als een buitenlandse reis. Thuis was het geen vetpot ("en ondertussen verbraste mijn vader, die graag had willen doorleren, al het geld dat binnen kwam aan geschiedenisboeken bij Kok in de Damstraat"). Zijn vader werd ziek en overleed toen hij elf was.
Moby Dick
School ging hem makkelijk af. Op het VWO legde hij een ongelofelijke honger aan de dag voor alles wat de leraar Nederlands, dichter/schrijver Robert Anker, te bieden had. "Er ging bij mij van alles open. En bloeien." En alsof hij schrikt van zijn te dichterlijk taalgebruik: "Het ging erin als Gods woord in een ouderling. Ik schreef opstellen. Ben als een gek gaan lezen, Slauerhoff, Flaubert, Balzac, Céline, Gogolj, Nabokov. De Toverberg van Thomas Mann. Vaak begreep ik maar de helft. En Moby Dick van Melville. Dat boek zou verplichte kost moeten zijn op school." Robert Anker scheef ook in de Revisor. "Die leende ik dan elke maand bij de bibliotheek. Eerlijk gezegd ook wel omdat ik hevig verliefd was op het meisje van de bibliotheek, dat ontzettend stotterde. Dat vond ik waanzinnig aantrekkelijk." Het lezen is altijd gebleven, zij het wat meer ad hoc en meer non-fictie. Er kwam het voorlezen aan zijn kinderen bij. "Paul Biegel bijvoorbeeld vind ik echt wereldklasse. Elke zin leest zich eigenlijk vanzelf."
Hij begon aan een studie weg- en waterbouwkunde aan de HTS, een ogenschijnlijk logische keuze voor een jongen met een beta-pakket. De andere HTSers lagen vooral te sleutelen onder hun motor. Hij niet. "Ik heb drie maanden staan pingpongen en ben toen weggegaan." Wat volgde was een studie Nederlands, psycholinguïstiek, argumentatieleer. "De universiteit betekende ook een enorme culture clash. Ik viel nogal uit de toon tussen de meisjes en jongens uit de betere milieus. En uit het Gooi. Die dachten dat ik verdwaald was, eigenlijk op de Albert Cuyp werkte." Matthijs van Nieuwkerk en Jessica Durlacher waren jaargenoten. Na het tweede studiejaar kwam hij los, kreeg allerlei baantjes, begon gitaar te spelen in een band ("niet echt goed hoor") en ging met een vriend schrijven voor het Parool. Na zijn afstuderen ging hij eerst de reclame en later de journalistiek in. Nu is hij hoofdredacteur bij een blad voor communicatieprofessionals.
Siberië
Wat vindt hij van het wonen in ons stadsdeel? "Toen ik nog op de Zeedijk woonde had ik hier een vriendinnetje. Als ik dan het stoplicht bij snackbar 't Haantje passeerde, dat vroeg in de avond al knipperde, bekroop me het gevoel in Siberië te zijn beland. Het leek me het ergste om hier te moeten wonen." Later verhuisde hij naar de Johannes van der Waalsstraat, waar hij het eerste jaar ‘s avonds depressief voor het raam stond en de binnenstad erg miste. "Riep ik tegen mijn toenmalige vriendin: Ha, er gaat een brommer door de straat. Dan gebeurde er tenminste iets." Inmiddels verdraagt hij de drukte en de viezigheid in het centrum nog maar slecht en voelt hij zich als een vis in het water met zijn kinderen in de Watergraafsmeer.
Wanneer komt hij nou met een column in het Parool of NRC? Hij lacht om deze vraag. "Weet je wat ik leuk zou vinden? Een feuilleton. Of elke dag met de tram door de stad zwerven en daarover schrijven." Voorlopig heeft de uitgever gevraagd om een nieuw boek. Dat worden verhalen. Misschien wel over zijn vader.
Rocco Mooij:
Gecompliceerde breuk
Belevenissen van een per ongeluk gescheiden vader
Uitgeverij Prometheus
| Volgende > |
|---|
